محمد مهدى ملايرى

70

تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )

عربى است . و همهء آن مسايل هم بايد از خلال همين عامل مورد مطالعه قرار گيرد . نخستين فرهنگستان عربى در سال 1918 ميلادى به نام « المجمع العلمى العربى » در دمشق بنيان گرفت ، و سالها پس از آن در مصر هم در پادشاهى فؤاد اول فرهنگستانى به نام « مجمع فؤاد الاول للغة العربية » تأسيس يافت « 1 » ، و سالها پس از آن در عراق هم در زمان نيابت سلطنت عبد الاله در سال 1947 ميلادى فرهنگستانى به نام « المجمع العلمى العراقى » دائر گرديد ، و حفظ سلامت زبان عربى و آماده ساختن آن براى فراگرفتن دانش و فرهنگ امروز در سرلوحهء هدفهاى همهء آن‌ها قرار گرفت . و از همان آغاز تأسيس هم ضمن كارهاى ديگر به وضع لغات و اصطلاحاتى در برابر برخى كلمات خارجى پرداختند كه گرچه برخى از آن‌ها پذيرش عمومى نيافت ولى به‌هرحال وجود اين فرهنگستان‌ها كه بىوقفه به كار پرداختند و كمكهايى كه از سوى دولتها به آن‌ها مىشد و مجله‌ها و نشريه‌هاى متعددى كه در زمينه‌هاى لغوى و ادبى و تاريخى به وسيلهء آن‌ها انتشار مىيافت راه را براى پيشرفت و گسترش زبان عربى و پيش‌برد تحقيقات در آن زبان و از ميان برداشتن برخى دشوارىهاى آن تا حدى هموار ساخت . هر چند هنوز تا رسيدن به هدف اصلى دشوارىهاى فراوان در پيش دارد . با تأسيس بيشتر مدارس خارجى در برخى كشورهاى عربى مانند لبنان و سوريه و مصر و عموميت يافتن تدريس زبان‌هاى خارجى در مدارس محلى مشكل ديگرى در زبان عربى نمودار گرديد كه توجه دورانديشان را به خود معطوف ساخت ، و آن‌ها را به چاره‌جويى واداشت . اين مشكل از اين‌جا برمىخاست كه زبان‌هاى خارجى كه در آن مدارس تدريس مىشدند نسبت به زبان عربى - و مراد از آن زبان عربى فصيح است كه خود اعراب هم مىبايستى آن را به تعلم بياموزند - هم ساده‌تر و از لحاظ وسايل تعليم مجهزتر

--> ( 1 ) . دربارهء اين مجمع به مقالهء اگوست فيشر خاورشناس آلمانى در كتاب نويسندهء اين گفتار به نام « درس اللغة و الادب » انتشارات دانشگاه تهران ، ج 1 " چاپ دوم " ص 175 مراجعه شود .